Publication Code: Y93H

สังคมเศรษฐกิจไทยในทศวรรษ 2550 : ยุทธศาสตร์การพัฒนาในกระแสโลกานุวัตร

โดย รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์

สารบัญ

บทความนี้ต้องการชี้ให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของสังคมเศรษฐกิจไทยที่เป็นมา  ที่เป็นอยู่  และที่จะเป็นไปจนถึงทศวรรษ 2550  แม้ผู้เขียนไม่ต้องการและไม่ชอบที่จะเป็นหมอดูที่ให้คำทำนายทางเศรษฐกิจ แต่เนื้อหาของบทความทำให้ต้องล่วงล้ำเข้าสู่ปริมณฑล ของอนาคตวิทยา (futuology) อย่างมิอาจหลีกเลี่ยงได้  การกล่าวถึงสังคมเศรษฐกิจไทยในอีกเกือบสองทศวรรษข้างหน้าย่อมไม่สามารถ
เลี่ยงพ้นการคาดเดา ด้วยเหตุดังนี้ เมื่อทศวรรษ 2550 มาถึง ผู้คนอาจจะพบว่า เนื้อหาทั้งหมดของบทความนี้ห่างเหจากโลกแห่งความเป็นจริง ด้วยเหตุที่ผู้เขียนจมปลักอยู่ในโลกแห่งจินตนาการ

บทความนี้มุ่งแต่วิเคราะห์แนวโน้มและทิศทางของการเปลี่ยนแปลงในเชิงคุณภาพ (qualitative analysis) โดยไม่สนใจวิเคราะห์เชิงปริมาณ (quantitative analysis)  เนื่องเพราะความรู้ความสามารถอันจำกัดของผู้เขียน อีกทั้งไม่มีแบบจำลองเศรษฐมิติ หรือแบบจำลองอื่นใด ที่สามารถให้คำทำนายเชิงปริมาณได้อย่างถูกต้องแม่นยำแม้แต่ในระยะสั้น  การจำกัดเฉพาะแต่การวิเคราะห์เชิงคุณภาพ  แม้จะลดทอน ความผิดพลาดในการทำนายได้บ้าง  แต่ความผิดพลาดหาได้หมดไปไม่  สภาวะความไม่แน่นอนที่ดำรงอยู่ในสังคมโลกย่อมทำให้ ความผิดพลาดในการทำนายยังคงดำรงอยู่  หากเราเชื่อทฤษฎีโกลาหลานุวัตร (Chaos Theory) เหตุการณ์เล็กๆ ที่อาจเกิดขึ้นโดยบังเอิญ สามารถก่อให้เกิดความโกลาหลได้อย่างมหาศาล (ชัยวัฒน์ ถิระพันธุ์ 2536) แม้แต่สตีเฟน ฮอว์กิ้ง  ยังไม่กล้าให้คำทำนายว่า จักรวาลจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรในอนาคต  แม้พฤติกรรมของจักรวาลโดยองค์รวมจะดูเรียบง่ายและไม่โกลาหล  แต่บางครั้งก็มี การเคลื่อนไหวอย่างโกลาหล (chaotic movement) ซึ่งทำให้ยากแก่การทำนาย (Hawking, 1993) ในปัจจุบัน นักวิทยาศาสตร์จำนวน ไม่น้อยเริ่มเชื่อว่า ธรรมชาติและจักรวาลมิได้มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีกฎเกณฑ์ (de Sousa Santos, 1992: Rosenau, 1992)

บทความนี้เริ่มต้นจากสมมติฐานสำคัญอย่างน้อย 2 ประการ กล่าวคือ

ประการแรก    การศึกษาพลวัตการเปลี่ยนแปลงของสังคมเศรษฐกิจไทยมิอาจแยกต่างหากจากการศึกษาพลวัตการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก  ทั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นเพราะว่าระบบเศรษฐกิจไทยเป็นระบบเศรษฐกิจแบบเปิด (open economy) ที่ขนาดของการเปิดประเทศ
(degree of openness) ขยายตัวอย่างก้าวกระโดดนับตั้งแต่ปี 2530 เป็นต้นมาเท่านั้น  หากทว่าขบวนการโลกานุวัตร (globalization) อันเป็นผลจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศ (information technology) ยังก้าวเข้ามาครอบงำระบบเศรษฐกิจไทย  จนสังคม เศรษฐกิจไทยถูกผนวกเข้าเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันกับสังคมโลกอีกด้วย

ประการที่สอง    การศึกษาพลวัตการเปลี่ยนแปลงของสังคมเศรษฐกิจไทยมิอาจแยกพลวัตทางเศรษฐกิจออกจากพลวัตทางการเมือง สังคม และวัฒนธรรม  ในประการสำคัญจำเป็นต้องศึกษาการเปลี่ยนแปลงวิถีแห่งวัฒนธรรมทางเศรษฐกิจการเมืองควบคู่กับการเปลี่ยนแปลง ระบบความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปฏิสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทั้งสองนี้

บทความนี้จำแนกเนื้อหาออกเป็น 4 ตอน ตอนที่หนึ่งเป็นบทกล่าวนำ ตอนที่สอง กล่าวถึงการเปลี่ยนแปลงในสังคมโลก  ตอนที่สามกล่าวถึง การเปลี่ยนแปลงในสังคมเศรษฐกิจไทย และตอนที่สี่เป็นข้อเสนอแนะยุทธศาสตร์การพัฒนา
 
 

ธันวาคม 2536