Publication Code: Y92O

อุตสาหกรรมภูมิภาค : นโยบายชดเชยความ เสียเปรียบ

โดย ณัฏฐพงศ์ ทองภักดี

สารบัญ

ในขณะที่ภาคอุตสาหกรรมของไทยมีการขยายตัวอย่างรวดเร็วในทศวรรษที่ผ่านมา  จนกลายเป็นภาคการผลิตนำของประเทศโรงงาน อุตสาหกรรมยังมีการกระจุกตัวอย่างสูงอยู่ในกรุงเทพฯ และจังหวัดใกล้เคียงสร้างปัญหาความแออัดในกรุงเทพฯ และความแตกต่างระหว่าง กรุงเทพฯ กับต่างจังหวัด ไม่ว่าจะวัดด้วยมูลค่าเพิ่มซึ่งกรุงเทพฯ และปริมณฑลมีเป็นร้อยละ 75 และจำนวนโรงงานเป็นสัดส่วนร้อยละ 50 ของทั้งประเทศ  การกระจายอุตสาหกรรมไปสู่ต่างจังหวัด จึงจะช่วยยกระดับรายได้และเพิ่มการจ้างงานในต่างจังหวัด  ในขณะเดียวกัน ก็จะเพิ่มคุณภาพชีวิตของคนในกรุงเทพฯ ด้วย

การที่โรงงานอุตสาหกรรมตั้งอยู่ในกรุงเทพฯ เป็นเพราะกรุงเทพฯ มีความได้เปรียบอยู่หลายปะรการ  รัฐบาลจึงมีมาตรการที่จะชดเชย ความเสียเปรียบของอุตสาหกรรมต่างจังหวัด  โดยสิทธิประโยชน์ทางการคลังในการส่งเสริมการลงทุนเป็นมาตรการสำคัญประการหนึ่ง เพื่อกระตุ้นและจูงใจให้อุตสาหกรรมไปตั้งในต่างจังหวัดแทนที่จะตั้งในกรุงเทพฯ สิ่งที่น่าจะศึกษาคือ มาตรการนี้ได้ผลหรือไม่ เรามีความจำเป็นอย่างไรที่จะใช้มาตรการนี้เพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมในภูมิภาคต่อไปในอนาคต

เพื่อจะตอบปัญหานี้ บทความนี้จึงศึกษาถึงลักษณะการกระจายของโรงงานในประเทศไทย ทำความเข้าใจถึงพฤติกรรมการเลือกที่ตั้ง
โรงงานอุตสาหกรรม  โดยดูปัจจัยสำคัญต่อการเลือกที่ตั้งโรงงานและระดับการพัฒนาของอุตสาหกรรมของจังหวัด  การศึกษาใน ประเด็นนี้จะทำให้เข้าใจถึงความได้เปรียบของการตั้งโรงงานในกรุงเทพฯ และข้อเสียเปรียบของโรงงานในต่างจังหวัด  ซึ่งเป็นสิ่งบ่งชี้ ที่สำคัญว่ามาตรการของรัฐบาลมีความเหมาะสมอย่างไรในการชดเชยความเสียเปรียบของต่างจังหวัดนี้

นอกจากนี้ บทความนี้จะพิจารณาถึงลักษณะการกระจายอุตสาหกรรมที่ได้รับสิทธิประโยชน์ เปรียบเทียบกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง
ของการกระจายอุตสาหกรรมโดยทั่วไป  เพื่อดูว่าสิทธิประโยชน์มีส่วนเร่งการกระจายอุตสาหกรรมหรือไม่  การศึกษายังจะอธิบายถึง ความสัมพันธ์ของการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการกระจายอุตสาหกรรมกับการพัฒนาของเศรษฐกิจระดับภาคของประเทศไทย  การพัฒนาของเศรษฐกิจระดับภาคน่าจะทำให้อุตสาหกรรมกระจายออกจากกรุงเทพฯ ได้ถ้ามีมาตรการของรัฐบาลที่เหมาะสม

บทความนี้แบ่งออกเป็น 6 ส่วน  ในส่วนแรกเป็นบทนำ ส่วนที่สองและสาม อภิปรายถึงวิวัฒนาการของแผนพัฒนาเศรษฐกิจที่เกี่ยวกับ การกระจายอุตสาหกรรมสู่ต่างจังหวัด และการใช้สิทธิประโยชน์ของการส่งเสริมการลงทุน ส่วนที่สี่ วิเคราะห์ผลของการให้แรงจูงใจ ทางการคลังต่อการกระจายอุตสาหกรรมต่างจังหวัด  ส่วนที่ห้า ศึกษาข้อจำกัดของมาตรการนี้โดยพิจารณาความได้เปรียบของกรุงเทพฯ พฤติกรรมการเลือกที่ตั้งโรงงานและการชดเชยความเสียเปรียบของอุตสาหกรรมต่างจังหวัด  ส่วนสุดท้าย อภิปรายถึงมาตรการพัฒนา อุตสาหกรรมต่างจังหวัด
 
 
 

พฤศจิกายน 2535