Publication Code: Y92N

การเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงานสู่ภาวะขาดแคลนแรงงาน

โดย นิพนธ์ พัวพงศกร

สารบัญ

การเติบโตอย่างรวดเร็วของระบบเศรษฐกิจไทยในช่วงปี 2530-2533 โดยเฉพาะอย่างยิ่งการขยายตัวของภาคอุตสาหกรรม ได้ก่อให้เกิด ผลกระทบอย่างรุนแรงต่อตลาดแรงงาน ผลกระทบสำคัญประการหนึ่งคือ ภาวะการขาดแคลนวิศวกร นักบัญชี โปรแกรมเมอร์ ช่างฝีมือ หัวหน้างาน และแรงงานชั่วคราวบางประเภท ค่าจ้างของลูกจ้างทุกประเภทถีบตัวขึ้นสูงอย่างรวดเร็ว  จนเกิดความกังวลในหมู่นักลงทุน และรัฐบาลว่า ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ยุคขาดแคลนแรงงาน อุตสาหกรรมบางประเภทจะได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง  โดยเฉพาะ อุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานหนาแน่น  อุตสาหกรรมขนาดเล็กและอุตสาหกรรมที่ต้องใช้บุคลากรที่มีความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีระดับสูง  ในทศวรรษหน้าถ้าหากอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานหนาแน่น  และอุตสาหกรรมขนาดเล็กไม่สามารถปรับตัวต่อ สภาวะการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ก็จะไม่สามารถแข่งขันกับประเทศที่มีต้นทุนค่าแรงงานและวัตถุดิบต่ำกว่าประเทศไทยได้  กลุ่มที่มีการศึกษาต่ำจะได้รับผลกระทบรุนแรงที่สุด

ขณะเดียวกัน  การขยายตัวสู่อุตสาหกรรมที่ใช้ทักษะและความรู้สูงก็มีข้อจำกัดสำคัญ 2 ประการ ประการแรกชาวชนบทส่วนใหญ่ ยังไม่นิยมเรียนต่อชั้นมัธยมและนโยบายเร่งรัดให้การศึกษาระดับมัธยมแก่ชาวชนบท จะไม่สามารถเพิ่มสัดส่วนแรงงานที่มีการศึกษา
ตั้งแต่มัธยมขึ้นไปได้มากนักในทศวรรษหน้า (TDRI 1991) ประการที่สอง แม้ว่าสถาบันการศึกษาจะได้ขยายการผลิตบุคลากร ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แต่คาดว่าตลอดทศวรรษนี้เรายังจะมีปัญหาการขาดแคลนบุคลากรประเภทนี้ในบางสาขาวิชา  ข้อจำกัดนี้กับปัญหาการขาดแคลนแรงงานทั่วไป เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้รัฐอาจจำเป็นต้องมีโนบายเข้าแทรกแซงเพื่อช่วยให้แรงงาน และภาคธุรกิจสามารถปรับตัวได้

การขาดแคลนแรงงานจึงเป็นปรากฏการณ์ที่มีนัยสำคัญต่อการกำหนดนโยบายการพัฒนาประเทศในอนาคต  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง นโยบายการเพิ่มการจ้างงานในภาคการเกษตร และนโยบายส่งเสริมอุตสาหกรรมที่ใช้แรงงานหนาแน่น  อาจจะต้องมีการทบทวนถ้าหาก ปัญหาการขาดแคลนแรงงานเป็นปัญหาระยะยาว

วัตถุประสงค์ของบทความนี้ ต้องการตอบคำถามว่าประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่ยุคการขาดแคลนแรงงานอย่างถาวรหรือยัง  ตลาดแรงงาน กำลังอยู่ในภาวะการเปลี่ยนแปลงขั้นตอนใด  การปรับตัวของตลาดแรงงานเป็นอย่างไร มีปัญหาอะไรในการปรับตัว

หลังจากคำนำแล้ว ตอนที่ 2 จะเป็นการอธิบายลักษณะสำคัญของตลาดแรงงานกับผลกระทบที่เกิดจาการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทาง
เศรษฐกิจ ตอนที่ 3 เป็นการวิเคราะห์ปัญหาการขาดแคลนแรงงาน ตอนที่ 4 กล่าวถึงการปรับตัวของตลาดแรงงาน และตอนที่ 5 เป็นบทสรุป
 
 
 

พฤศจิกายน 2535