Publication Code: Y92J

ความต้องการและสถานการณ์พืชสวนไทย

โดย สมพร อิศวิลานนท์ และจิราภรณ์ แผลงประพันธ์

สารบัญ

ในกลุ่มต่าง ๆ ของสาขาการผลิตพืช พืชสวนเป็นสาขาที่นับวันจะมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของประเทศมากขึ้นเป็นลำดับ  ทั้งนี้เพราะ การเพิ่มขึ้นของรายได้และประชากรและการขยายตัวของเมืองและเศรษฐกิจการค้า ได้ก่อให้เกิดความสะดวกในการคมนาคมขนส่ง ทำให้แหล่งศูนย์กลางทางการค้าได้กระจายตัวออกไป  นอกจากนี้ การขยายตัวของเศรษฐกิจอุตสาหกรรมและการค้าระหว่าง ประเทศในช่วงเวลาต่อมาได้กระตุ้นให้เกิดการพัฒนาในอุตสาหกรรม  โดยเฉพาะอุตสาหกรรมแปรรูปสินค้าเกษตรให้มีรูปแบบที่
หลากหลายขึ้น  ความต้องการพืชผักและผลไม้เพื่อนำมาใช้เป็นวัตถุดิบในการแปรรูปจึงขยายตัวมากขึ้นไปพร้อม ๆ กับการขยายตัว ทางด้านการส่งออกผลิตภัณฑ์แปรรูปดังกล่าว

การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานทางการเกษตรโดยเฉพาะการชลประทาน  การพัฒนาระบบตลาดและการขนส่ง และการขยายตัวของ การใช้ที่ดินเพื่อการเพาะปลูกตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับแรก ๆ ได้มีส่วนสำคัญต่อการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ ของประเทศและนำไปสู่การปรับเปลี่ยนโครงสร้างของการผลิตทางการเกษตร  จากความสำคัญของข้าวและพืชเส้นใยไปสู่พืชชนิดอื่น ๆ
มากขึ้น  ผักและผลไม้จัดได้ว่าเป็นพืชที่รัฐให้การสนับสนุนและส่งเสริมให้เกษตรกรเปลี่ยนแปลงการผลิตจากพืชหลักเดิมมาสู่พืชในกลุ่มนี้
มากขึ้น  ทั้งนี้โดยคำนึงถึงโอกาสในการใช้ประโยชน์ในที่ดินและผลตอบแทนในรอบปี  นอกจากนี้ได้มีการแนะนำให้เกษตรกรใช้ เทคโนโลยีสมัยใหม่ที่เอื้ออำนวยต่อการปรับปรุงพันธุ์และประสิทธิภาพการผลิตอย่างกว้างขวาง   ซึ่งในช่วงเวลาที่ผ่านมาเกษตรกร ได้มีความสนใจต่อการปรับเปลี่ยนการผลิตพืชดั้งเดิมไปสู่การผลิตพืชสวน  ดังจะเห็นได้ว่าหลายท้องที่ได้มีการปรับเปลี่ยนพื้นที่ปลูกพืชไร่ และพื้นที่ทำนาข้าวของเกษตรกรไปสู่การผลิตผักและผลไม้

การผลิตพืชสวนนั้น โดยแท้จริงแล้วมีความละเอียดอ่อนในขั้นตอนของการเพาะปลูกและการเก็บเกี่ยวมากกว่าการผลิตพืชอาหาร และพืชเส้นใยต่าง ๆ เกษตรกรที่มีทุน ความรู้ และความสามารถจำเพาะที่สะสมมาเท่านั้น จึงจะทำการผลิตพืชสวนในเชิงธุรกิจให้ประสบ ผลสำเร็จได้ การขยายการผลิตจึงต้องใช้เวลา นอกจากนี้ยังมีความต้องการใช้แรงงานในการผลิตมากเกือบทุกขั้นตอน  ทำให้โอกาสของ การขยายการผลิตพืชสวนโดยเฉพาะพืชผักถูกกระทบกระเทือน  เนื่องจากในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมาได้มีการเคลื่อนย้ายแรงงาน จากภาคเกษตรไปสู่ภาคอุตสาหกรรมมากขึ้น  ความจำกัดของแรงงานเกษตรได้มีผลกระทบต่อค่าจ้างแรงงานและต้นทุนการผลิต  นอกจากนี้ผลกระทบจากความแห้งแล้งที่ได้ขยายตัวติดต่อกัน และการขาดแคลนแหล่งน้ำในการเพาะปลูก ได้เป็นข้อจำกัดที่สำคัญ ต่อแนวโน้มของการขยายตัวของการผลิตพืชสวน

การขยายตัวที่ไม่เท่าเทียมกันของอุสงค์และอุปทาน มีผลกระทบต่อแนวโน้มของราคาของผลผลิต  การขยายตัวของอุปสงค์ที่เร็วกว่า การขยายตัวของอุปทานย่อมจะทำให้เแนวโน้มของราคาสูงขึ้น  ซึ่งย่อมจะเกิดประโยชน์ต่อเกษตรกร  ในทางกลับกันถ้าหากการขยายตัว ของอุปทานมีมากกว่าอุปสงค์ย่อมส่งผลกระทบต่อแนวโน้มของราคาและรายได้ของเกษตรกร แต่ในขณะเดียวกันจะกระตุ้นให้เกิด การขยายตัวของอุตสาหกรรมแปรรูปพืชผักและการบริโภค

ในบทความนี้ต้องการชี้ให้เห็นว่า ปัจจุบันได้มีการเติบโตของความต้องการผลผลิตพืชสวนในทางใดบ้าง  การขยายตัวของอุตสาหกรรม แปรรูปพืชผักและผลไม้ที่เกิดขึ้นให้มีผลต่อความต้องการวัตถุดิบพวกผักและผลไม้ประเภทใด  และมีลู่ทางในการส่งออกเพียงไร  ในด้านการผลิตนั้นได้มีการปรับเปลี่ยนโครงสร้างการผลิตพืชสวนไปในทางใด  มีการขยายตัวของผลผลิตมากน้อยอย่างไร และการเปลี่ยนแปลงทางการผลิตที่เกิดขึ้นมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงราคาหรือไม่อย่างไร  โดยในบทที่ 2 จะให้ภาพเกี่ยวกับ ลักษณะและแนวโน้มของความต้องการผักและผลไม้ในลักษณะต่าง ๆ บทที่ 3 แสดงให้เห็นโครงสร้างการผลิตผักและผลไม้ในแต่ละ
ภูมิภาค  และการเปลี่ยนแปลงในการใช้พื้นที่และผลผลิต  บทที่ 4 วิเคราะห์ให้เห็นถึงการขยายตัวของตลาดและการเคลื่อนไหวของราคา
และบทที่ 5 สรุปและข้อคิดเห็น
 
 
 

พฤศจิกายน 2535