Publication Code: Y88D

กระบวนการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจในประเทศไทย

โดย รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์

สารบัญ

งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายที่จะเสนอภาพกระบวนการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจในประเทศไทย   โดยอาศัยกระบวนการวิเคราะห์ที่มีพื้นฐาน มาจากสำนักเศรษฐศาสตร์การเมืองนีโอคลาสสิก (Neo-classical Political Economics) ผลการวิคราะห์ได้ข้อสรุปสำคัญว่า กระบวนการกำหนด นโยบายเศรษฐกิจในระบบเศรษฐกิจไทยไม่เพียงแต่จะปรับเปลี่ยนไปตามการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างส่วนบน (super=structure)ของระบบ
เศรษฐกิจเท่านั้น  หากทว่ายังเปลี่ยนแปลงไปตามพัฒนาการของระบบทุนนิยมโลกอีกด้วย ดังนั้นการที่เราจะเข้าใจกระบวนการกำหนดนโยบาย
เศรษฐกิจในปัจจุบันได้ดี จำเป็นที่เราจักต้องหันกลับไปดูรากเหง้าและศึกษาพัฒนาการของกระบวนการดังกล่าวนี้  นอกจากนี้ แนวความคิด และทฤษฎีเศรษฐศาสตร์เพียงอย่างเดียวมิอาจช่วยให้เราเข้าใจกระบวนการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจได้อย่างถ่องแท้และรอบด้าน  ด้วยเหตุนี้เอง งานวิจัยนี้จึงเลือกใช้ระเบียบวิธีการศึกษาเชิงประวัติศาสตร์เศรษฐกิจการเมือง ซึ่งอาศัยข้อมูลระหว่างปี 2475-2530 โดยให้ความสำคัญแก่ปัจจัย
ที่มิใช่เศรษฐกิจ (non-economic factors) ดังเช่นโครงสร้างอำนาจทางการเมืองทั้งภายในประเทศและในระบบทุนนิยมโลก วัฒนธรรม จารีตประเพณี และความสัมพันธ์ทางสังคม

รายงานวิจัยนี้จำแนกออกเป็น 8 ตอน ตอนที่หนึ่งเป็นความนำ ตอนที่สองอธิบายแบบจำลองที่ใช้เป็นกรอบในการวิเคราะห์ ตอนที่สามถึงตอนที่หก แจกแจกและบรรยายปัจจัยที่มีบทบาทในกระบวนการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจ โดยตอนที่สามกล่าวถึงระบบทุนนิยมโลกและผลกระทบที่มีต่อ กระบวนการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจในประเทศไทย  ตอนที่สี่กล่าวถึงบทบาทของโครงสร้างส่วนบนของระบบเศรษฐกิจที่มีต่อกระบวนการ
ดังกล่าวนี้ ตอนที่ห้ากล่าวถึงอุปทานของนโยบายเศรษฐกิจ โดยแจกแจง 'ตัวละคร' ที่มีบทบาทในการผลิตนโยบายเศรษฐกิจ ตอนที่หกกล่าวถึง อุปสงค์ที่มีต่อนโยบายเศรษฐกิจ โดยแจกแจง 'ตัวละคร' ที่มีบทบาทในการเรียกร้องและผลักดันนโยบายเศรษฐกิจ  ตอนที่เจ็ดสาธยายถึงตลาด
นโยบายเศรษฐกิจ และชี้ให้เห็นถึงพัฒนาการของตลาดดังกล่าวนี้ และตอนที่แปดกล่าวถึงกระบวนการกำหนดนโยบายเศรษฐกิจกับปัญหา ความยากจนและปัญหาการกระจายรายได้
 

ธันวาคม 2531