1	รายงานการพยากรณ์ความแพร่หลายของการใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทยนี้เกิดจากโครงการวิจัยเรื่อง “เป้าหมายและแนวทาง ในการจัดทำระบบบริการสารสนเทศด้านสาธารณสุขสำหรับประชาชนโดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ” โครงการดังกล่าวได้รับการสนับสนุน การวิจัยจากสถาบันวิจัยระบบสาธาณสุข (สวรส.) กระทรวงสาธารณสุข     ซึ่งต้องการสำรวจความเป็นไปได้ในการใช้อินเทอร์เน็ต และเทคโนโลยีสารสนเทศอื่นๆ ในการให้บริการสารสนเทศด้านสาธารณสุขแก่ประชาชน   อย่างไรก็ตามความคิดเห็นของสวรส. ไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับความคิดเห็นในรายงานนี้   ผู้วิจัยขอขอบคุณสวรส. ที่ให้การสนับสนุนการวิจัยและยินยอมให้ผู้วิจัยเผยแพร่ ผลการวิจัยก่อนส่งรายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์  ผู้วิจัยยังขอขอบคุณพล.ร.ต ประสาท ศรีผดุง ดร. นเรศ ดำรงชัยและดร. บัญชา ธนบุญสมบัติที่ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการวิจัยนี้
2	Prasart Sribhadung, Thailand Country Report: Internet Growth in Thailand, prepared for The Asia-Pacific Internet Conference, Bali, Indonesia, March 1999
3	การคาดการณ์ดังกล่าวเกิดจากร่างแผนการพัฒนาสื่อมวลชน เทคโนโลยีสารสนเทศและโทรคมนาคมเพื่อการพัฒนาคนและสังคม (พ.ศ. 2542-2551) ของคณะอนุกรรมการวางแผนพัฒนาสื่อสารมวลชนและสารสนเทศเพื่อการพัฒนาคนและสังคม สำนักงานคณะกรรมการ พัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ที่ตั้งเป้าหมายจะให้มีการสื่อสารผ่านระบบคอมพิวเตอร์ได้ทั่วทุกตำบลและมีผู้มีโอกาสใช้ อินเทอร์เน็ตร้อยละ 20 ของประชากรทั่วประเทศ   อย่างไรก็ตามควรสังเกตว่าเป้าหมายร้อยละ 20 ดังกล่าวของสศช.ไม่ได้หมายถึง “ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตอย่างเป็นทางการ” แต่หมายถึง “ผู้ที่มีโอกาสใช้อินเทอร์เน็ต”
4	OECD, Communications Outlook 1999
5	ในแต่ละปีบริษัท Network Wizard ซึ่งเป็นผู้สำรวจจะดำเนินการสำรวจจำนวนโฮสต์ของประเทศต่าง ๆ 2 ครั้ง โดยจะรายงานผลทุกเดือนมกราคมและกรกฎาคมของทุกปี ผู้สนใจสามารถดูผลการสำรวจได้ที่ http://www.nw.com
6	ในเครือข่ายสองทาง (two-way network) เช่นเครือข่ายโทรศัพท์หรือเครือข่ายอินเทอร์เน็ต  อรรถประโยชน์ของผู้ใช้แต่ละคนจะเป็น สัดส่วนโดยตรงกับจำนวนผู้ใช้ทั้งหมดเครือข่ายยกกำลังสอง  ข้อเท็จจริงดังกล่าวเป็นที่รู้จักกันในนามของ MetCalfe’s Law ตามชื่อของ นาย Robert MetCalfe ผู้พัฒนาเทคโนโลยีอีเธอร์เน็ต (Ethernet)
7	เช่น การสำรวจของ Dr. Mario Hilgemeier (http://tunix.is-bremen.de/~mhi/inetgrow.htm) จะต้องปรับค่าดังกล่าวอย่างมากแทบทุกครั้ง
8	ค่าของ C(0)+H(0) ที่ทำให้แบบจำลองนี้ให้ค่าที่ใกล้เคียงกับค่าที่แท้จริงในอดีตมากที่สุดคือ C(0)+H(0)=27,312 อย่างไรก็ตาม การใช้ค่าดังกล่าวไม่น่าจะทำให้แบบจำลองมีความสามารถในการพยากรณ์อนาคตได้ดีขึ้น เนื่องจากไม่น่าจะเป็นไปได้ที่จำนวนโฮสต์ ของประเทศไทยจะถูกจำกัดอยู่ที่ค่าเพียง 27,312 เพราะในเดือนกรกฎาคม ปีค.ศ. 1998 จำนวนโฮสต์ของประเทศไทยก็มีค่าสูงถึง 25,459 เครื่องแล้ว
9	หลักฐานจากแหล่งอื่น ๆ สนับสนุนตัวเลขดังกล่าวเช่นในปีค.ศ. 1998 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์มีความเร็ว วงจรต่างประเทศ 0.08 และ 0.09 Kbps ต่อจำนวนผู้ใช้บริการ 1 คนหรือคิดเป็น 1 Kbps ต่อผู้ใช้บริการ 12.5 และ 11.1 คนตามลำดับ ซึ่งเป็นค่าที่ใกล้เคียงกับการประมาณการของชมรมผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตไทย
10	ผู้อ่านบางท่านอาจสงสัยว่า หากเราสามารถประมาณการจำนวนผู้ใช้อินเทอร์เน็ตได้จากความเร็วของวงจรต่างประเทศได้โดยตรงแล้ว ทำไมเราจะต้องพยากรณ์จำนวนผู้ใช้อินเทอร์เน็ตจากจำนวนโฮสต์แทนที่จะพยากรณ์จากความเร็ววงจรต่างประเทศ   การที่คณะผู้วิจัย ไม่ใช้วิธีการดังกล่าวมีสาเหตุ 2 ประการคือ ประการแรก ความเร็ววงจรต่างประเทศไม่ใช่ค่าต่อเนื่อง แต่มีค่าเป็นขั้น ๆ ตามหน่วยของวงจร ที่บริษัทผู้ให้บริการวงจรของต่างประเทศให้เช่า  ทำให้การพยากรณ์จำนวนผู้ใช้จากความเร็ววงจรจะมีความหยาบมากกว่า  ประการที่สอง ความสัมพันธ์ระหว่างจำนวนผู้ใช้อินเทอร์เน็ตกับความเร็วของวงจรต่างประเทศ 11 คนต่อ 1 Kbps นั้นเป็นความสัมพันธ์ที่ขึ้นอยู่กับ ลักษณะของสารสนเทศที่ส่งผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตในปัจจุบันซึ่งส่วนใหญ่เป็นรูปภาพ (image) และข้อความ (text)   ในอนาคต หากสารสนเทศชนิดอื่นเช่น สัญญาณวิดีโอ (video) หรือเพลง (music) ได้รับความนิยมมาก หรือเกิดการเปลี่ยนแปลงสัดส่วนระหว่าง การส่งข้อมูลภายในประเทศและต่างประเทศ ความสัมพันธ์ดังกล่าวย่อมเปลี่ยนแปลงไป  ในขณะที่ความสัมพันธ์ระหว่างจำนวนผู้ใช้ บริการและจำนวนโฮสต์มีแนวโน้มที่คงที่มากกว่า
11	Ministry of Post and Telecommunications Press Release, April 13, 1999
12	มักเข้าใจกันผิดว่าประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 281 (ปว. 281) หรือพ.ร.บ. การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวที่จะออกมาทดแทน ห้ามชาวต่างชาติถือหุ้นในกิจการด้านโทรคมนาคมเกินสัดส่วนที่กำหนดไว้  ความเป็นจริงก็คือไม่มีข้อห้ามดังกล่าว จะมีก็เฉพาะใน กิจการหนังสือพิมพ์ วิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์
13	อ้างจากบทความเรื่อง “คลื่นการเปิดเสรีในเอเซีย” (Ajia Shijou wo Kaihou suru Jijyuuka no Nami) โดย Izumi Aitsu  ในสมุดปกขาว อินเทอร์เน็ต ’99 (Intaanetto Hakusho) ของสมาคมอินเทอร์เน็ตญี่ปุ่น (Nihon Intaanetto Kyokai), Impress Corp 1999