สารบัญ
บทสรุปสำหรับผู้บริหาร
บทที่ 1 บทนำ
วัตถุประสงค์ของการศึกษา
กรอบและประเด็นการศึกษาทางนโยบาย1. ภาพรวม
2. การจัดหาและพัฒนาแหล่งน้ำ
3. การจัดสรรน้ำระหว่างภาคเศรษฐกิจและภายในลุ่มน้ำ
4. การผันน้ำจากลุ่มอื่น
5. การใช้น้ำในลุ่มน้ำนานาชาติการนำเสนอรายงาน
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 2 สถานภาพทรัพยากรน้ำในประเทศไทย
บทที่ 2 สถานภาพทรัพยากรน้ำในประเทศไทย
1. ศักยภาพทรัพยากรน้ำ
1.1 ทรัพยากรน้ำในประเทศไทยเปรียบเทียบกับนานาประเทศ
1.2 ปริมาณฝนในประเทศไทย
1.3 ศักยภาพของการผลิตน้ำท่า
1.4 ปริมาณน้ำท่าจำแนกตามลุ่มน้ำต่างๆ ของประเทศ
1.5 น้ำชลประทาน
4.6 ศักยภาพของน้ำใต้ดิน2. การวัดการขาดแคลนทรัพยากรน้ำ
2.1 ดัชนีชี้วัดปริมาณน้ำใช้ต่อหัว
2.2 ดัชนีการใช้น้ำ
2.3 ตัวชี้วัดความมั่นคงด้านน้ำ (Reliability Index)
2.4 ดัชนีความสามารถในการบริหาร (Coping Capacity Index)
2.5 การศึกษาของ International Water Management Institute (IWMI)3. การใช้น้ำในภาคเศรษฐกิจต่างๆ ของประเทศ
3.1 สมมติฐานในการใช้น้ำในภาคเศรษฐกิจต่างๆ ของประเทศ
3.2 การใช้น้ำผิวดินในภาคเศรษฐกิจต่างๆ จำแนกตามลุ่มน้ำ
3.3 การใช้น้ำใต้ดินในภาคเศรษฐกิจต่างๆ จำแนกตามลุ่มน้ำ
3.4 ภาวะการขาดแคลนน้ำในลุ่มน้ำต่างๆ ของประเทศไทย4. การใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค
4.1 การประปานครหลวง
4.1.1 แหล่งน้ำผิวดิน
4.1.2 แหล่งน้ำใต้ดิน4.2 การประปาส่วนภูมิภาค
4.3 การประปาหมู่บ้าน ประปาชนบท5. สรุป
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 3 วิวัฒนาการด้านนโยบายทรัพยากรน้ำของประเทศไทย
บทที่ 3 วิวัฒนาการด้านนโยบายทรัพยากรน้ำของประเทศไทย
1. การจัดหาและพัฒนาแหล่งน้ำ
1.1 การจัดหาน้ำจากแหล่งน้ำในประเทศไทย
1.2 การจัดหาน้ำจากแหล่งน้ำต่างประเทศ
1.3 การชลประทานราษฎร์
1.4 การจัดหาน้ำบาดาล2. การอนุรักษ์พื้นที่ลุ่มน้ำ
3. การวางแผนและการจัดการลุ่มน้ำอย่างเป็นระบบ
4. การเก็บค่าน้ำ
5. องค์กรผู้ใช้น้ำและการมีส่วนร่วมของประชาชน
6. การปรับปรุงการบริหารจัดการน้ำกับโครงการเงินกู้เพื่อปรับโครงสร้างภาคเกษตร จากธนาคารเพื่อการพัฒนาเอเชีย (Asian Development Bank หรือ ADB)
7. วิสัยทัศน์เรื่องน้ำและนโยบายทรัพยากรน้ำแห่งชาติ
8. ปัญหาการจัดการน้ำของประเทศไทย
ภาคผนวกที่ 3.1 กฎหมายที่เกี่ยวกับทางน้ำ
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 4 การจัดการต้นน้ำในประเทศไทย
บทที่ 4 การจัดการต้นน้ำในประเทศไทย
1. ต้นน้ำ ลุ่มน้ำ และการจัดการลุ่มน้ำ
2. ความสัมพันธ์ระหว่างป่ากับน้ำ2.1 การสูญเสียน้ำของป่าสาธารณูปโภค
2.2 การสูญเสียน้ำเนื่องจากการตกค้าง และระเหยของพุ่มเรือนยอด
2.3 การสูญเสียเนื่องจากกระบวนการคายน้ำ
2.4 การสูญเสียน้ำจากป่าโดยรวม3. ผลกระทบของการสูญเสียป่าต่อปริมาณน้ำฝนและน้ำท่า
3.1 การจัดการพรรณพืชและป่าไม้ในพื้นที่ลุ่มน้ำ
3.1.1 ปริมาณและการกระจายน้ำฝน
3.1.2 ปริมาณการไหลของน้ำท่ารายปี4. แนวทางการจัดการต้นน้ำของรัฐในปัจจุบัน
5. บทสรุปและข้อเสนอแนะ
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 5 การจัดการน้ำเพื่อการผลิตไฟฟ้า
บทที่ 5 การจัดการน้ำเพื่อการผลิตไฟฟ้า
1. การจัดการน้ำเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า
1.1 การวางแผนการผลิตพลังงานไฟฟ้า
1.2 แผนการจัดสรรน้ำในช่วงฤดูแล้ง
1.3 แผนการปล่อยน้ำจากเขื่อน2. การปฏิบัติการ (Operation)
2.1 ความต้องการน้ำ
2.2 สถานการณ์น้ำต้นทุน
2.3 การดำเนินงานของเขื่อน
2.4 การตัดสินใจปล่อยน้ำจากเขื่อน
2.5 การระบายน้ำ3. สถานการณ์น้ำในเขื่อนขนาดใหญ่
3.1 สภาพน้ำในอ่างเก็บน้ำเขื่อนต่างๆ ของปีงบประมาณ 2543
ก) เขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์
ข) เขื่อนศรีครินทร์และเขื่อนเขาแหลม
ค) เขื่อนอุบลรัตน์
ง) เขื่อนสิรินธร
จ) เขื่อนรัชชประภาและเขื่อนบางลาง4. โครงการไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็ก
5. สรุป
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 6 การจัดหาและพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำขนาดใหญ่
บทที่ 6 การจัดหาและพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำขนาดใหญ่
1. ความเป็นมาและสถานภาพเขื่อนในปัจจุบัน
2. เครื่องมือในการตัดสินใจเพื่อพัฒนาโครงการของรัฐ
3. ผลประโยชน์จากการพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำขนาดใหญ่/การสร้างเขื่อน
4. ผลกระทบจากการสร้างเขื่อน4.1 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
1) ผลกระทบต่อระบบนิเวศป่าไม้ สัตว์ป่า และความหลากหลายตามธรรมชาติ
2) ผลกระทบต่อระบบนิเวศในน้ำ
3) ผลกระทบต่อแหล่งท่องเที่ยว
4) ผลกระทบด้านสาธารณสุข
5) ผลกระทบอันเนื่องจากการชลประทาน
6) ผลกระทบอันเนื่องจากน้ำท่วมขังและดินเค็ม4.2 ผลกระทบต่อราษฎร
5. การชดเชยราษฎรที่ได้รับผลกระทบจาการสร้างเขื่อน
5.1 การชดเชยและประเมินค่าทรัพย์สินไม่มีมาตรฐานเดียวกัน
5.2 สิทธิในที่ดินของราษฎรที่ได้รับผลกระทบ
5.3 วิถีการดำเนินชีวิตและคุณภาพชีวิตที่เปลี่ยนแปลงไป
5.4 เกิดขบวนการหากินกับการชดเชย
5.5 จำนวนผู้ได้รับผลกระทบไม่ชัดเจน6. ระบบการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย
6.1 การกำหนดประเภทและขนาดของโครงการที่จะต้องจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม
6.2 การจัดทำและองค์ประกอบของรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม
6.3 ระบบการพิจารณารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม
6.4 จุดอ่อนของกระบวนการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม1) เจ้าของโครงการ
2) บริษัทที่ปรึกษา
3) กรรมการผู้ชำนาญการฯ6.5 ข้อเสนอแนะ
1) เจ้าของโครงการ
2) บริษัทที่ปรึกษา
3) กรรมการผู้ชำนาญการฯ
4) สำนักนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม (สผ.)7. บทสรุป
ภาคผนวกที่ 6.1 สรุปมติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับค่าทดแทนทรัพย์สิน
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 7 การจัดการชลประทานของรัฐ
บทที่ 7 การจัดการชลประทานของรัฐ
1. ประวัติความเป็นมาของการชลประทาน
1.1 ยุคก่อนการพัฒนาด้านการชลประทาน
1.2 ยุคเริ่มต้นของการพัฒนาชลประทาน ปี พ.ศ. 2445-2457
1.3 ยุคการพัฒนาด้านการชลประทานแบบจำกัดที่ดิน (intensive approach) ปี พ.ศ. 2458-2494
1.4 ยุคการพัฒนาด้านการชลประทานแบบขยายที่ดิน (extensive approach) ปี พ.ศ. 2495-2519
1.5 ยุคการพัฒนาการชลประทานในปัจจุบัน ปี พ.ศ. 2520-ปัจจุบัน2. การพัฒนาการชลประทาน
2.1 นโยบายและสถาบันที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาการชลประทาน
2.2 งบประมาณ
2.3 พื้นที่ชลประทาน3. การชลประทานในปัจจุบัน
3.1 ชนิดของชลประทาน
3.2 โครงการชลประทานสูบน้ำ
3.3 ระบบการจัดการโครงการชลประทาน
3.4 การจัดสรรน้ำชลประทาน
3.5 ประสิทธิของการชลประทาน3.4.1 ประสิทธิภาพของการชลประทานในทางวิศวกรรม
3.4.2 ประสิทธิภาพของการชลประทานทางเศรษฐศาสตร์3.6 แนวทางในการเพิ่มประสิทธิภาพของการชลประทาน
4. การเก็บค่าชลประทาน หรือค่าบำรุงรักษาคลองชลประทาน
4.1 การเก็บค่าชลประทานและการศึกษาเกี่ยวกับค่าน้ำชลประทานในประเทศไทย
4.2 ประสบการณ์การตั้งราคาค่าน้ำชลประทานในประเทศต่างๆ4.2.1 ประเทศกำลังพัฒนา
4.2.2 ประเทศพัฒนาแล้ว5. สรุปและข้อเสนอแนะ
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 8 ชลประทานราษฎร์: การจัดการน้ำโดยชุมชน
บทที่ 8 ชลประทานราษฎร์: การจัดการน้ำโดยชุมชน
1. โครงสร้างและองค์กรระบบเหมืองฝายหรือการจัดการน้ำชลประทานโดยราษฎร์ (People's Irrigation)
2. กรรมสิทธิ์ในระบบเหมืองฝาย
3. กฎระเบียบของเหมืองฝาย
4. การจัดองค์กรในระบบเหมืองฝาย
5. การจัดสรรน้ำแก่สมาชิกผู้ใช้น้ำ
6. ค่าตอบแทนในการจัดการเหมืองฝาย
7. จำนวนเหมืองฝายในจังหวัดเชียงใหม่และลำพูน
8. การจัดการเหมืองฝายในลุ่มน้ำ
9. การเปลี่ยนแปลงระบบเหมืองฝายเดิมของภาคเหนือ9.1 การรวมเข้ากับระบบชลประทานของรัฐ
9.2 การใช้ประโยชน์ของที่ดินได้เปลี่ยนแปลงไป
9.3 จำนวนสมาชิกผู้ใช้น้ำในระบบเหมืองฝายลดลง
9.4 การเปลี่ยนฝายเดิมเป็นฝายคอนกรีต
9.5 ประสิทธิภาพในการรับน้ำและส่งน้ำของระบบเหมืองฝายลดลง10. การประยุกต์ใช้วิธีการจัดสรรน้ำของระบบเหมืองฝายมาใช้ในระบบชลประทานของรัฐ
11. สรุปและข้อเสนอแนะ
ภาคผนวกที่ 8.1 รายชื่อเหมืองฝายในจังหวัดเชียงใหม่และลำพูน
ภาคผนวกที่ 8.2 ภาพลักษณะและการจัดสรรน้ำในระบบเหมืองฝายของภาคเหนือ
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 9 การจัดการน้ำใต้ดิน
บทที่ 9 การจัดการน้ำใต้ดิน
1. คำนิยาม
2. ศักยภาพการเกิดน้ำบาดาลและแหล่งน้ำบาดาลในแต่ละภูมิภาค2.2.1 ศักยภาพการเกิดน้ำบาดาล
2.2.2 แหล่งน้ำบาดาลในภาคกลางและภาคตะวันตก
2.2.3 แหล่งน้ำบาดาลในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
2.2.4 แหล่งน้ำบาดาลในภาคตะวันออก
2.2.5 แหล่งน้ำบาดาลในภาคใต้3. อุปทานน้ำบาดาล
4. การใช้น้ำบาดาลในกิจกรรมทางเศรษฐกิจ4.1 การใช้น้ำบาดาลเพื่อการอุปโภคบริโภค
4.1.1 เขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
4.1.2 เขตชนบท4.2 การใช้น้ำบาดาลเพื่อการเกษตร
5. การบริหารและการจัดการน้ำบาดาล
5.1 แนวทางในการบริหารและการจัดการน้ำบาดาล
5.2 การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำบาดาลในอดีตถึงปัจจุบัน
5.3 นโยบายในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำบาดาลในอนาคต6. การเก็บค่าใช้น้ำบาดาล
6.1 อัตราการเก็บค่าใช้น้ำบาดาล
6.1.1 การเก็บอัตราค่าใช้น้ำบาดาลลูกบาศก์เมตรละ 1.00 บาท
6.1.2 การเก็บอัตราค่าใช้น้ำบาดาลลูกบาศก์เมตรละ 3.50 บาท
6.1.3 การเก็บอัตราค่าใช้น้ำบาดาลลูกบาศก์เมตรละ 8.50 บาท6.2 การตั้งราคาค่าน้ำบาดาล
6.3 วิธีการจัดเก็บค่าน้ำบาดาล7. ปัญหาการบริหารจัดการน้ำบาดาล
7.1 การขาดความเป็นเอกภาพในการจัดการน้ำบาดาล
7.2 ขาดการสนับสนุนการศึกษาและวิจัย
7.3 การไม่ปฏิบัติตาม พ.ร.บ. น้ำบาดาล และระเบียบว่าด้วยการขุดเจาะน้ำบาดาล8. บทสรุป
ภาคผนวกที่ 9.1: รายละเอียดพื้นที่เขตวิกฤตน้ำบาดาล
ภาคผนวกที่ 9.2: รายละเอียดพื้นที่เขตวิกฤตน้ำบาดาลใหม่
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 10 การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในนานาประเทศ
บทที่ 10 การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในนานาประเทศ
1. การจัดการน้ำในประเทศสหรัฐอเมริกา
1.1 การจัดการน้ำในรัฐแคลิฟอร์เนีย
2. การจัดการน้ำในประเทศออสเตรเลีย
3. การจัดการน้ำในประเทศเม็กซิโก
4. การจัดการน้ำในประเทศชิลี
5. การจัดการน้ำในประเทศอิสราเอล
6. การจัดการน้ำในประเทศตุรกี
7. การจัดการน้ำในประเทศจีน
8. การจัดการน้ำในประเทศฟิลิปปินส์
9. บทสรุป
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 11 กฎหมายและการจัดการทรัพยากรน้ำระหว่างประเทศ
บทที่ 11 กฎหมายและการจัดการทรัพยากรน้ำระหว่างประเทศ
1. การจัดการน้ำที่เป็นทรัพยากรข้ามพรมแดน (Transboundary Resources)
1.1 กฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง
ก) จารีตประเพณีในกฎหมายระหว่างประเทศ
ข) Helsingki Rules
ค) ร่างกฎหมายว่าด้วยการใช้ลำน้ำระหว่างประเทศเพื่อวัตถุประสงค์ที่ไม่ใช่การเดินเรือ (ILC Draft Articles on Non-Navigational Uses of International Watercourses)2. ตัวอย่างการจัดการลุ่มน้ำระหว่างประเทศ
2.1 การจัดการลุ่มแม่น้ำเซเนกัล (Senegal River Basin Development Organization)
2.2 การจัดการลุ่มแม่น้ำไรน์
2.3 การจัดการแม่น้ำพรมแดนระหว่างสหรัฐอเมริกาและแคนาดา
2.4 การจัดการลุ่มน้ำสินธุ (Indus Basin)
2.5 การจัดการลุ่มแม่น้ำคงคา
2.6 การจัดการลุ่มแม่น้ำไนล์3. บทสรุป
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 12 การจัดการน้ำในลุ่มแม่น้ำโขง
บทที่ 12 การจัดการน้ำในลุ่มแม่น้ำโขง
1. การพึ่งพิงแม่น้ำโขงของประเทศต่างๆ ในลุ่มน้ำโขง
1.1 สปป. ลาว
1.2 กัมพูชา
1.3 เวียดนาม
1.4 ยูนนาน
1.5 ไทย2. การพัฒนาความร่วมมือในการจัดการแม่น้ำโขง
3. ข้อตกลงว่าด้วยความร่วมมือในการพัฒนาลุ่มแม่น้ำโขงอย่างยั่งยืน (Agreement on the Cooperation for the Sustainable Development of the Mekong Revier Bain) ค.ศ. 1995
4. การจัดการน้ำในประเทศกัมพูชา
5. การจัดการน้ำในประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว5.1 กฎหมายน้ำของลาว
6. การจัดการน้ำในประเทศเวียดนาม
6.1 กฎหมายน้ำของเวียดนาม
7. บทสรุปและบทเรียนจากการจัดการลุ่มน้ำระหว่างประเทศในภูมิภาคอื่นๆ
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 13 การพยากรณ์ความต้องการน้ำในภาคเกษตร
บทที่ 13 การพยากรณ์ความต้องการน้ำในภาคเกษตร
1. การศึกษาหาปัจจัยที่มีผลต่อปริมาณน้ำที่ไหลเข้าเขื่อนภูมิพลและสิริกิติ์
1.1 พื้นที่ศึกษา
1.1.1 ลุ่มน้ำปิงตอนบน
1.1.2 ลุ่มน้ำน่านตอนบน1.2 ปริมาณน้ำที่ไหลเข้าเขื่อนภูมิพลและเขื่อนสิริกิติ์
1.3 แบบจำลอง
1.4 ผลการศึกษา
1.5 สรุป2. บททบทวนการพยากรณ์การใช้น้ำในภาคการผลิตต่างๆ
2.1 น้ำเพื่อการเกษตร
2.2 น้ำเพื่อการปศุสัตว์
2.3 น้ำเพื่อการอุปโภค บริโภค
2.4 น้ำเพื่อการอุตสาหกรรม
2.5 ข้อสังเกต3. การพยากรณ์พื้นที่และความต้องการน้ำในภาคเกษตร
3.1 แบบจำลองพลวัตอุปทานของพื้นที่การเกษตร เพื่อหาความยืดหยุ่นของราคาผลผลิตพืชต่อการขยายตัวของพื้นที่
3.2 การพยากรณ์โดยใช้แบบจำลองหัวข้อ 3.1 สำหรับพื้นที่การเกษตรฤดูฝนลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำสาขา
3.3 การพยากรณ์โดยใช้แบบจำลองหัวข้อ 3.1 สำหรับพื้นที่การเกษตรฤดูแล้งโครงการเจ้าพระยาใหญ่3.3.1 พื้นที่ใต้เขื่อนภูมิพลและสิริกิติ์ และเหนือจังหวัดนครสวรรค์
3.3.2 พื้นที่โครงการลุ่มน้ำเจ้าพระยาสายหลัก ตอนบนของระบบการส่งน้ำตามแรงโน้มถ่วง
3.3.3 พื้นที่โครงการลุ่มน้ำเจ้าพระยาสายหลักตอนล่าง ระบบการส่งน้ำแบบน้ำนอนคลอง3.4 การพยากรณ์ความต้องการน้ำในภาคเกษตรฤดูแล้ง
3.5 เปรียบเทียบผลการพยากรณ์พื้นที่การเกษตร3.5.1 พื้นที่ชลประทานฤดูฝนลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำสาขา
3.5.2 พื้นที่ชลประทาน ฤดูแล้ง โครงการเจ้าพระยาใหญ่4. สรุป
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 14 ทางเลือกในการจัดสรรน้ำ: ประสิทธิภาพการใช้น้ำในลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำแม่กลอง
บทที่ 14 ทางเลือกในการจัดสรรน้ำ: ประสิทธิภาพการใช้น้ำในลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำแม่กลอง
1. ความนำ
2. กรอบแนวคิดและวิธีการศึกษา2.1 กรอบแนวคิดสมการการตอบสนองของอุปทานการผลิต (supply response)
2.2 เค้าโครงทางทฤษฎี
2.3 การสร้างสมการประมาณค่า
2.4 แบบจำลองที่ใช้ในการศึกษา
2.5 ข้อมูลที่ใช้ในการศึกษา
2.6 พื้นที่ศึกษาและการเลือกวิธีการประมาณการของแต่ละพื้นที่ศึกษา3. ผลการประมาณการมูลค่าทางเศรษฐกิจของน้ำชลประทาน
3.1 พื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนกลาง
3.1.1 ความยืดหยุ่นของพื้นที่เพาะปลูกต่อปัจจัยน้ำชลประทานและปัจจัยเศรษฐกิจ
3.1.2 มูลค่าทางเศรษฐกิจของน้ำชลประทาน3.2 พื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่าง
3.2.1 ความยืดหยุ่นของพื้นที่เพาะปลูกต่อปัจจัยน้ำชลประทานและปัจจัยเศรษฐกิจ
3.2.2 มูลค่าทางเศรษฐกิจของน้ำชลประทาน3.3 พื้นที่ลุ่มน้ำแม่กลอง
3.3.1 ความยืดหยุ่นของพื้นที่เพาะปลูกต่อปัจจัยน้ำชลประทานและปัจจัยทางเศรษฐกิจ
3.2.2 มูลค่าทางเศรษฐกิจของน้ำชลประทาน3.4 สรุปผลการศึกษา
4. สรุปผลการศึกษา
ภาคผนวกที่ 14.1 พื้นที่เกษตรกรรมชลประทานลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำแม่กลอง
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 15 ทางเลือกสำหรับเกษตรกรในฤดูแล้ง: กรณีศึกษาลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำแม่กลอง
บทที่ 15 ทางเลือกสำหรับเกษตรกรในฤดูแล้ง: กรณีศึกษาลุ่มน้ำเจ้าพระยาและลุ่มน้ำแม่กลอง
1. พื้นที่ศึกษา
2. วิธีการศึกษา
3. ผลการศึกษา3.1 ลักษณะทางสังคมเศรษฐกิจทั่วไป
3.2 การใช้ที่ดิน
3.3 การผลิตพืชในฤดูแล้ง
3.4 ปัญหาเรื่องการขาดแคลนน้ำ
3.5 ผลกระทบและการแก้ปัญหาของเกษตรกรในกิจกรรมการเกษตรในปีฝนแล้งในอดีต
3.6 การเปลี่ยนแปลงระบบการปลูกพืช4. ทางเลือกของเกษตรกรในการเกษตรฤดูแล้ง
4.1 การตอบสนองของเกษตรกรต่อความไม่แน่นอนและจำกัดของน้ำชลประทาน
4.1.1 การดำเนินการของโครงการชลประทานที่ศึกษา
4.1.2 การเข้าถึงข้อมูลเรื่องน้ำชลประทานของเกษตรกร
4.1.3 พฤติกรรมการใช้น้ำของเกษตรกร
4.1.4 ระบบการปลูกพืช4.2 ปัจจัยที่เกษตรกรใช้ในการตัดสินใจในการทำนาฤดูแล้ง
4.3 ทางเลือกในกิจกรรมการเกษตรฤดูแล้งกรณี "น้ำต้นทุนน้อย"5. สรุป
ภาคผนวกที่ 15.1
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 16 กรณีศึกษาการประเมินต้นทุนสิ่งแวดล้อมในการพัฒนาแหล่งน้ำ: โครงการเขื่อนแควน้อย จังหวัดพิษณุโลก
บทที่ 16 กรณีศึกษาการประเมินต้นทุนสิ่งแวดล้อมในการพัฒนาแหล่งน้ำ: โครงการเขื่อนแควน้อย จังหวัดพิษณุโลก
1. ความเป็นมาและลักษณะของโครงการเขื่อนแควน้อย
2. การวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของโครงการเขื่อนแควน้อยในทางเศรษฐศาสตร์2.1 วิธีการที่ใช้ในการประเมินโครงการ
2.2 ต้นทุนของโครงการ
2.3 ผลประโยชน์ของโครงการ
2.4 ผลการวิเคราะห์ทางเศรษฐกิจของโครงการ3. การศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม
3.1 ผลกระทบที่มีนัยสำคัญปานกลาง
3.2 ผลกระทบที่มีนัยสำคัญสูง4. การประเมินมูลค่าผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการเขื่อนแควน้อย
4.1 การประเมินมูลค่าผลกระทบสิ่งแวดล้อม (เดิม)
4.2 การประเมินมูลค่าผลกระทบสิ่งแวดล้อม (ใหม่)5. บทสรุป
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 17 ความขัดแย้งเรื่องน้ำ: กรณีศึกษาในลุ่มน้ำขนาดเล็ก
บทที่ 17 ความขัดแย้งเรื่องน้ำ: กรณีศึกษาในลุ่มน้ำขนาดเล็ก
1. ความขัดแย้งในเรื่องการใช้น้ำ
2. ความขัดแย้งด้านการใช้ทรัพยากรน้ำในลุ่มน้ำแม่ตาช้าง2.1 พื้นที่
2.2 ความเป็นมาและปัญหา
2.3 กลุ่มผู้ใช้น้ำ3. ความพยายามที่จะสร้างกติกาเพื่อจัดสรรน้ำในลุ่มน้ำแม่ตาช้าง
4. บทสรุปและข้อเสนอแนะ
ภาคผนวกที่ 17.1 ปัญหาความขัดแย้งเรื่องน้ำในลุ่มน้ำน่านตอนบน
ภาคผนวกที่ 17.2 ความขัดแย้งในลุ่มน้ำแม่กลาง
ภาคผนวกที่ 17.3 การขัดแย้งเรื่องน้ำในแม่น้ำยวน
ภาคผนวกที่ 17.4 การประเมินปริมาณน้ำท่าของห้วยแม่ตาช้าง
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 18 กฎหมายกับการจัดการน้ำในประเทศไทย
บทที่ 18 กฎหมายกับการจัดการน้ำในประเทศไทย
1. ข้อจำกัดของกฎหมายปัจจุบันในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งเรื่องน้ำ
1.1 การขาดกติกาทางกฎหมายที่จะกำหนดสิทธิในการใช้น้ำอย่างชัดเจน ทำให้เกิดการใช้น้ำได้อย่างเสรี และผู้ใช้น้ำที่อยู่ปลายน้ำไม่สามารถมีน้ำใช้ได้อย่างเพียงพอ
1.2 ปัญหาผู้ใช้น้ำบางกลุ่มไม่ยอมอยู่ภายใต้กติกาการใช้น้ำที่ชุมชนตกลงร่วมกัน
1.3 ปัญหาการชดเชยความเสียหายแก่ผู้ใช้น้ำกลุ่มหนึ่งซึ่งได้รับผลกระทบจากการใช้น้ำของผู้ใช้น้ำอีกกลุ่มหนึ่ง
1.4 ปัญหาการรุกล้ำลำเหมืองที่ใช้ในการจัดส่งน้ำ
2. ร่าง พ.ร.บ. ทรัพยากรน้ำกับการแก้ไขความขัดแย้งเรื่องน้ำในประเทศไทย
2.1 แนวคิดในเรื่องสิทธิในทรัพยากรน้ำ
2.1.1 กฎหมายน้ำในกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบประมวลกฎหมาย (Civil Law Countries)
2.1.2 กฎหมายน้ำในกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ (Common Law Countries)
2.2 สาระสำคัญของร่าง พ.ร.บ. ทรัพยากรน้ำของไทย
2.3 การดำเนินการของรัฐเพื่อเตรียมรองรับ พ.ร.บ. ทรัพยากรน้ำ
2.4 พ.ร.บ. ทรัพยากรน้ำจะสามารถแก้ไขปัญหาความขัดแย้งเรื่องน้ำได้หรือไม่
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 19 แนวทางการประเมินต้นทุนสิ่งแวดล้อมของโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ
บทที่ 19 แนวทางการประเมินต้นทุนสิ่งแวดล้อมของโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ
1. ขั้นตอนการประเมินต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม
2. วิธีการประเมินค่าต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม
3. วิธีการโอนผลประโยชน์ (Benefit Transfer Approach)
3.1 ความแม่นยำของการโอนผลประโยชน์
3.2 ขั้นตอนการโอนผลประโยชน์
4. การเลือกใช้อัตราคิดลด (disocunt rate)
4.1 แนวคิดในการใช้อัตราคิดลด
4.2 การคิดลดในโครงการที่มีผลต่อสิ่งแวดล้อม
5. ประสบการณ์การประเมินต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม
5.1 ประสบการณ์จากประเทศสหรัฐอเมริกา
5.2 ประสบการณ์จากประเทศในกลุ่มประชาคมยุโรป (European Union)
5.3 ประสบการณ์จากทวีปเอเชีย
เอกสารอ้างอิง
บทคัดย่อบทที่ 20 แนวความคิดในการจัดสรรทรัพยากรน้ำตามธรรมชาติและการประเมินนโยบายน้ำ
บทที่ 20 แนวความคิดในการจัดสรรทรัพยากรน้ำตามธรรมชาติและการประเมินนโยบายน้ำ
1. วัตถุประสงค์ในการบริหารจัดการน้ำและระบบการเข้าถึงโดยเสรี
2. แนวความคิดในการจัดการน้ำ
2.1 การตั้งราคาน้ำเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ
2.2 การกำหนดสิทธิที่โอนได้
2.3 สิทธิและกติกาการกำหนดสิทธิ
2.4 สิทธิของผู้ใช้น้ำ ประสิทธิภาพและบทบาทของรัฐ
2.5 ข้อดีของระบบสิทธิที่แลกเปลี่ยนได้
3. สถาบันจัดการน้ำ
4. การประเมินนโยบายน้ำของประเทศไทย
4.1 ความเป็นธรรม
4.2 ความมีประสิทธิภาพ
4.3 ความยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
บทที่ 21 แนวทางการจัดการน้ำสำหรับประเทศไทย
1. หลักการทางนโยบาย (Policy Principle)
2. นโยบายน้ำ
3. นวัตกรรมของสถาบันจัดการน้ำ
3.1 การกำหนดเขตการจัดการน้ำ
3.2 การกำหนดสิทธิการใช้น้ำ
(1) วิธีการกำหนดสิทธิ
(2) การเตรียมการกำหนดสิทธิ
3.3 การปรับปรุงและจัดตั้งองค์กร
3.4 ข้อเสนอแนะสำหรับกฎหมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการจัดการทรัพยากรน้ำ
4. แนวทางในการจัดสรรน้ำ
5. แนวทางการผันน้ำระหว่างลุ่มน้ำ
6. แนวทางการจัดการการพัฒนาแหล่งน้ำ
6.1 ข้อเสนอแนะเพื่อบรรเทาผลกระทบด้านสังคม
6.2 ข้อเสนอแนะเพื่อบรรเทาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม
6.3 ข้อเสนอแนะเกี่ยยวกับการมีส่วนร่วมของประชาชน
6.4 การมีส่วนร่วมในกรณีที่เป็นโครงการพัฒนาแหล่งน้ำในลุ่มน้ำระหว่างประเทศ
7. ข้อเสนออื่นๆ
ภาคผนวกที่ 21.1 นโยบายน้ำแห่งชาติ
เอกสารอ้างอิง