Publication Code: N30
การศึกษาความยั่งยืนของระบบเกษตรที่สูง
การรักษาทรัพยากรธรรมชาติโดยเฉพาะป่าไม้ในเขตต้นน้ำลำธารของไทย เป็นปัญหาสืบเนื่องมานานหลายทศวรรษ หน่วยงานของรัฐหลายหน่วยงานได้ทุ่มเททรัพยากรเข้าแก้ไขปัญหาบนที่สูง โดยมีจุดประสงค์แตกต่างกัน เช่น เพื่อแก้ไขปัญหาความมั่นคงแห่งชาติ การปลูกฝิ่น ปัญหาการสูญเสียป่าต้นน้ำลำธารและเพื่อขยายสวัสดิการของรัฐไปสู่ชุมชนภูเขา วิธีการที่ใช้แก้ไขปัญหาก็วิวัฒนาการมาตามลำดับ เนื่องจากการเรียนรู้และประสบการณ์ และเพื่อตอบสนองต่อปัญหาใหม่ ๆ อย่างไรก็ดี ในปัจจุบัน เนื่องจากที่ทำกินจำกัด เป็นที่ยอมรับกันว่า วิถีทางการพัฒนาชุมชนในที่สูงให้มีการทำการเกษตรเป็นหลักแหล่ง เป็นวิธีการที่น่าที่จะเกิดผลเสียต่อส่วนรวมน้อยที่สุด วิถีทางการพัฒนาเช่นนี้ได้รับการสนับสนุนจากองค์การต่างประเทศหลายองค์กร เช่น ธนาคารโลก สหประชาชาติ รัฐบาลประเทศออสเตรเลีย นอรเวย์ สาธารณรัฐเยอรมัน ฯลฯ ซึ่งโครงการเหล่านี้ต่างมีจุดแข็งจุดอ่อนต่างกัน นับว่าประเทศไทยมีการทดลองรูปแบบการพัฒนาที่สูงที่หลากหลายและก้าวหน้าที่สุดในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้
อย่างไรก็ดี ประเทศไทยมีการพัฒนาทางเศรษฐกิจรุดหน้าอย่างรวดเร็วจนกลายเป็นประเทศกำลังพัฒนาที่มีกำลังทางเศรษฐกิจสูง นอกจากนี้พื้นที่การปลูกฝิ่นในประเทศถดถอยน้อยลงตามลำดับ ปัจจัยเหล่านี้ล้วนแล้วแต่ชี้ให้เห็นแนวโน้มที่ความช่วยเหลือจากต่างประเทศจะต้องลดลง และการพัฒนาชุมชนที่สูงก็ต้องเข้าสู่กรอบของการบริหารและงบประมาณของไทย การศึกษานี้มุ่งหวังที่จะหาแนวทางในการพัฒนาที่สุงที่เป็นเอกภาพโดยรวบรวมเอาจุดแข็งของประสบการณ์ของทุกโครงการไว้ด้วยกัน และในขณะเดียวกันก็สอดคล้องกับความเป็นไปได้ในระบบงบประมาณและระบบการบริหารราชการของไทย
วัตถุประสงค์ของโครงการวิจัย
(1) เพื่อศึกษาวิธีการใช้ทรัพยากรธรรมชาติในที่สูง
(2) เพื่อหาผลตอบแทนของการผลิตในที่สุงจากพืชชนิดต่าง ๆ
(3) เพื่อชี้ให้เห็นถึงปัญหาอันอาจจะเกิดจากปัจจัยภายนอกที่จะมีผลต่อความยั่งยืนของระบบ
(4) เพื่อหาแนวทางร่วมในการพัฒนาชุมชนในที่สูงอย่างมีเอกภาพ และในขณะเดียวกันสามารถรักษาสภาพแวดล้อมไว้ให้ยั่งยืน
การศึกษานี้ ได้รับมอบหมายจากกรมประชาสงเคราะห์ กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมและกรมวิเทศสหการ โดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานความช่วยเหลือระหว่างประเทศของสหรัฐอเมริกา (USAID)
ตุลาคม 2537