Publication Code: A92

ข้อเสนอการปรับปรุงโครงสร้างกระทรวงพาณิชย์

โดย สุปราณี ศรีฉัตราภิมุข, ไว จามรมาน และ John E. Butler

สารบัญ

จุดมุ่งหมายของการศึกษาเพื่อเสนอแนะโครงสร้างองค์กรกระทรวงพาณิชย์ให้สามารถสนองตอบวิสัยทัศน์ของกระทรวงที่ได้ปรับเปลี่ยน
ไปตามกระแสโลกาภิวัฒน์

วิธีการศึกษาได้ทำการทบทวนพันธกิจ บทบาทภาระหน้าที่งาน แผนงาน นโยบาย การแบ่งโครงสร้างองค์กร และผลการดำเนินงาน ตลอดจนเงื่อนไขรัฐธรรมนูญใหม่ พร้อมทั้งศึกษาแนวโน้มการจัดโครงสร้างองค์กร กระทรวงพาณิชย์ของประเทศต่างๆ ประกอบ

คณะผู้ศึกษาเสนอแนวทางการจัดโครงสร้างองค์กระทรวงพาณิชย์ ดังนี้

1. กระทรวงพาณิชย์ควรเน้นในการทำหน้าที่ในการกำหนดนโยบาย และควบคุม   นโยบายด้านการค้าระหว่างประเทศ  และส่งเสริมการแข่งขันเพื่อสนับสนุนการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจโดยร่วมมือและสนับสนุนภาคเอกชนผ่านกลไก
   ทางกฎหมาย   พร้อมทั้งให้มีการกำหนดบรรทัดฐานของพฤติกรรมองค์กร
2. ปรับรูปแบบการบริหารจากองค์กรที่มีลักษณะแบบ Organizational Oriented Bureaucracy  ให้เป็นแบบ Professional Oriented Bureaucracy มากขึ้น โดยเน้นให้มีบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญตามตำแหน่งที่ต้องการ พร้อมทั้งให้มีการกระจายอำนาจ  ในการดำเนินงานมากขึ้น ในขณะเดียวกันให้เพิ่มบทบาทของสำนักงานปลัดกระทรวงในการจัดทำแผนกระทรวง ให้ทุกหน่วยงานมีส่วนร่วม และให้แผนงานเป็นกลไกในการประสานงาน โดยที่แผนงานจะต้องระบุเป้าหมาย มาตรฐานงานและ  วิธีการประเมินผลงานที่ชัดเจน
3. สร้างกลไกในการประสานงานภายในกระทรวง และระหว่างกระทรวงที่เกี่ยวข้องในรูปของคณะกรรมการประสานงาน 
   คณะทำงานร่วม ตลอดจนสนับสนุนให้มีการแลกเปลี่ยนข้าราชการระดับบริหารระหว่างกระทรวง และให้มีกระบวนการ
   กำหนดแผนงาน โดยให้วิธีการให้หน่วยที่เกี่ยวข้องได้มีส่วนร่วมอย่างจริงจัง
4. ลดขนาดขององค์กรลง โดยแยกโครงสร้างบางส่วนออกเป็นองค์กรของรัฐที่เป็นอิสระ (Autonomous Agencies) และองค์กรอิสระ (Independent Organization) ซึ่งหน่วยงานที่สามารถแยกออกเป็นอิสระได้ คือ หน่วยงานที่ไม่มีส่วนในการกำหนดและกำกับ นโยบายการลดขนาดขององค์กรลง จะส่งผลให้เกิดประสิทธิภาพสูงขึ้น
5. เสนอให้มีการปรับส่วนราชการในภูมิภาค และส่วนต่างประเทศให้มีอิสระยืดหยุ่น  และมีขนาดเล็กลง โดยมีการรวมเป็นเขต
   และศูนย์ เพื่อที่จะให้เกิดความประหยัด และสามารถปรับตัวให้ทันกับสภาพแวดล้อมต่างๆ ที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา
6. กระบวนการปรับเปลี่ยนโครงสร้าง จะต้องให้ความระมัดระวังทุกขั้นตอน โดยเริ่มจากการให้ข้อมูลข่าวสารอย่างชัดเจนและทั่วถึง  การให้ทุกฝ่ายมีส่วนร่วมในกระบวน การเปลี่ยนแปลง การรับฟังข้อเสนอแนะต่างๆ ซึ่งต้องมีคณะทำงานและอนุกรรมการ 
   หลายคณะ ในขณะเดียวกันต้องมีคณะกรรมการปฏิรูปโครงสร้างส่วนกลางรับผิดชอบ   กำหนดวัตถุประสงค์แผนงานและ กำหนดเวลาที่ชัดเจน โดยยึดหลักการบริหารการเปลี่ยนแปลง

มีนาคม  2542