Publication Code: A78

การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา

โดย สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์

สารบัญ

ในอนาคตประเทศไทยจะต้องเผชิญกับแรงกดดันจากประเทศพัฒนาแล้วให้คุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาอย่างเข้มงวดและครอบคลุม
มากขึ้นใน 4 ด้านคือ หนึ่ง การขยายขอบเขตของทรัพย์สินทางปัญญาที่ได้รับการคุ้มครอง เช่น การคุ้มครองข้อมูลในฐานข้อมูล การคุ้มครองชื่อ
โดเมน หรือการคุ้มครองการออกแบบแฟชั่น เป็นต้น สอง การเพิ่มสิทธิผูกขาดในทรัพย์สินทางปัญญาเช่น การเพิ่มสิทธิในการห้ามนำเข้าซ้อน
(parallel import) ต่อสินค้าที่มีลิขสิทธิ์และเครื่องหมายการค้า สาม การเพิ่มความเข้มงวดในการบังคับใช้กฎหมาย เช่น การเพิ่มโทษทางอาญา และสี่ การกดดันให้เข้าสู่ระบบทรัพย์สินทางปัญญาที่มีลักษณะ "โลกาภิวัตน์" มากขึ้นเช่น การรับรองเครื่องหมายการค้าในระดับภูมิภาค เป็นต้น

ในขณะเดียวกัน ธุรกิจและประชาชนไทยยังเผชิญกับการถูกละเมิดสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาอีกด้วย  ทั้งการละเมิดโดยคนไทยด้วยกันเอง ดังที่พบในอุตสาหกรรมซอฟแวร์และอุตสาหกรรมเพลงและการถูกละเมิดเครื่องหมายการค้าโดยผู้ประกอบการต่างชาติ  การถูกใช้ทรัพย์สิน ทางปัญญาที่เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านโดยไม่ได้ผลตอบแทน และการเสียเปรียบในการรับการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่มีเงื่อนไขไม่เป็นธรรม

เพื่อรับมือกับปัญหาดังกล่าว  ผู้วิจัยเสนอให้รัฐบาลไทยเปลี่ยนท่าทีจากการมุ่งเป็นสมาชิกที่ดีในประชาคมโลกมาสู่การเป็นสมาชิกที่ดี ของประชาคมโลกควบคู่ไปกับการเป็นผู้ใช้และผู้สร้างทรัพย์สินทางปัญญาอย่างจริงจัง   โดยการผลักดันให้การสร้างทรัพย์สินทาง ปัญญาเป็นแนวนโยบายระดับชาติ  การจัดตั้งกองทุนเพื่อส่งเสริมการสร้างข้อเสนอดังกล่าว   การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาที่เป็น ภูมิปัญญาชาวบ้าน การเน้นกิจกรรมเผยแพร่ของกรมทรัพย์สินทางปัญญาโดยมีกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจนโดยเฉพาะกลุ่มภาคเอกชนที่มี กิจกรรมวิจัยและพัฒนา กลุ่มผู้ประกอบการที่รับการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากต่างประเทศ และกลุ่มผู้ส่งออก เป็นต้น   การยกระดับ กำลังคนของกรมทรัพย์สินทางปัญญาหรือโอนถ่ายภารกิจบางอย่างให้หน่วยงานภายนอกดำเนินการแทน   การเร่งปราบปราม การละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาของไทยในต่างประเทศ โดยการจัดทำรายชื่อร่วม (common list) ของเครื่องหมายการค้าที่มีชื่อเสียง
แพร่หลาย (well-known mark) และการให้ความช่วยเหลือแก่ประเทศเพื่อนบ้านในการปรับปรุงระบบการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา ตลอดจนการส่งเสริมให้มีการวิจัยเชิงนโยบายในด้านทรัพย์สินทางปัญญา
 
 

พฤศจิกายน  2541