Publication Code: A104

การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาที่เกี่ยวข้องกับการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์

โดย สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์

สารบัญ

ปัญหาการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาที่เกี่ยวข้องกับการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ได้แก่ การละเมิดลิขสิทธิ์ที่จะกว้างขวางมากขึ้น
จากการดาวน์โหลดซอฟต์แวร์หรือเพลงจากอินเทอร์เน็ตโดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ ปัญหาความขัดแย้งระหว่าง
ชื่อโดเมน (domain name) กับเครื่องหมายการค้าและเครื่องหมายบริการ และปัญหาการขยายขอบเขตของสิ่งที่สามารถ
จดสิทธิบัตรได้ (patentable subject matter)

การละเมิดสิทธิ์ซึ่งจะเพิ่มมากขึ้นพร้อมกับความแพร่หลายของการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ จะทำให้ต่างประเทศเรียกร้องให้
ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีสมาชิกของอนุสัญญาลิขสิทธิ์ขององค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลกต่อประเด็นนี้ผู้วิจัยเห็นว่ากฎหมายไทย
ในปัจจุบันได้ให้การคุ้มครองลิขสิทธิ์อย่างเพียงพอแล้ว จึงไม่มีความจำเป็นเร่งด่วนที่ประเทศไทยจะต้องเข้าร่วมเป็นภาคีสมาชิก ของอนุสัญญาดังกล่าว
นอกจากนี้การเข้าเป็นภาคีสมาชิกของอนุสัญญาดังกล่าวจะทำให้ประเทศไทยต้องยอมรับเงื่อนไขอื่น ๆ ซึ่งอาจไม่เป็นประโยชน์ต่อประเทศด้วย

นอกจากนี้เมื่อการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์มีความแพร่หลายมากขึ้น ความขัดแย้งระหว่างชื่อโดเมนกับเครื่องหมายการค้าและ
เครื่องหมายบริการก็จะเพิ่มมากขึ้นไปด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากปัญหา "การจดทะเบียนชื่อโดเมนเพื่อแสวงหาประโยชน์
โดยมิชอบ" (cyber squatting) ความขัดแย้งดังกล่าวทำให้เกิดข้อเสนอในการให้การคุ้มครองเป็นพิเศษต่อเครื่องหมายการค้า และเครื่องหมายบริการที่มีชื่อเสียง
หากข้อเสนอดังกล่าวถูกนำไปปฏิบัติ ธุรกิจและประชาชนในประเทศกำลังพัฒนา
ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นเจ้าของเครื่องหมายที่มีชื่อเสียงจะตกอยู่ในฐานะเสียเปรียบ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในประเทศไทย
ควรติดตามการพิจารณาแก้ไขปัญหาดังกล่าวของบรรษัทกำหนดชื่อและเลขหมายอินเทอร์เน็ต (ICANN) อย่างใกล้ชิด

ต่อการเรียกร้องให้ขยายขอบเขตของกฎหมายสิทธิบัตรให้คุ้มครอง "วิธีการดำเนินการทางธุรกิจ" (business method) นั้น
รัฐบาลไทยควรร่วมมือกับรัฐบาลของประเทศต่าง ๆ และองค์กรพัฒนาเอกชนในสหรัฐคัดค้านแนวทางดังกล่าว
เพราะการยอมรับให้วิธีการประกอบธุรกิจสามารถจดสิทธิบัตรได้นั้นจะเป็นอุปสรรคให้ธุรกิจของไทยไม่สามารถประกอบ
ธุรกิจการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ในลักษณะดังกล่าวได้เลย ซึ่งเป็นผลเสียต่อความสามารถในการแข่งขันของประเทศ



มีนาคม 2543